fbpx

Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022

Tarım ve orman Bakanlığının çalışmaları sonucunda Yatırımcı rehberi olarak Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022 yılında yayınlandı. Sera Projesi Fizibilite Raporuna göre 2021 yılında Topraksız tarım fizibilite çalışmaları, örtü altı tarım yapmak için yatırım yapmayı düşünen girişimcilerin net kar ve gelir gider tabloları ile proje değerinin bugünkü karşılığı hesaplanmıştır. Topraksız sera yatırımı için Sera giderleri ne kadara mal olacak, Sera yerleşim Planı ve Muz ve çilek serası fizibilite raporu tüm detayları yatırımcı rehberinde bulunmaktadır. Sera fizibilite raporu 2022, pdf dokümanı olarak çıktısını bilgisayarınızdan pdf olarak indirebileceğiniz gibi içeriğimizden tüm merak ettiklerinizi inceleyebilirsiniz.

Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2022 yılında Jeotermal seracılık fizibilite raporu ve yatırımcı rehberi yayınlandı. Bu kapsamda jeotermal seracılık yatırımı yapmak isteyen yatırımcılara rehber olması amacıyla Bakanlık tarafından hazırlanan bu çalışmanın yol gösterici bir kaynak olması ümidiyle yayınlanan Jeotermal Seracılık ve Fizibilite Raporu ve Yatırımcı rehberi üzerinden: 20 dekar tesis alanında 8.183.500 TL yatırım tutarı üzerinden hazırlanan fizibilite çalışması üzerinden seraların; Yıllık İşletme Giderleri, Yıllık İşletme Gelirler, Net Nakit Akışlar Fayda Masraf Oranı, Mali Rantabilitesi, İç Kârlılık Oranı, Yatırım Geri Ödeme Süresi Net Bugünkü Değer- Gelir rakamlarını inceleyebilirsiniz. Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022 tüm merak ettiklerinizi içreğimizde bulabilirsiniz.

Sera Yatırımlarına Kamu Desteği!

Sera yatırımlarına yönelik kamu destekleri:

Sera Projesi Kârlı bir Yatırım!

Bu çalışmada, yaklaşık 20 dekar alanda arazi bedeli hariç yatırımın ekonomik analizi aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır. Bu veriler dikkate alındığında, tesis yapılacak arazi şartlarının ilgili konu uzmanı teknik personellerce incelenmesi sonrasında jeotermal seracılık için yapılacak bu yatırımın fizibil olduğu anlaşılmaktadır. Projenin 4. yılında yapılan yatırım ve işletme masraflarını karşılayıp kâra geçilmektedir. Projenin fayda/ masraf oranı 1,56>1 şeklinde bulunmuş olup ilk 25 yıllık dönemde, yapılan masrafların üzerinde bir fayda sağlandığı ve projenin karlı olduğu değerlendirilmiştir.
Ortalama verim yıllarında, bir yıl içerisinde oluşan net kârın ilk yatırım yılındaki maliyetlere oranlanmasıyla yapılan hesaplama ile yatırımın mali rantabilitesi %21 oranında bulunmuş olup, bu gösterge de kârlı bir alana yatırım yapılmış olacağını göstermektedir. Jeotermal seracılık yatırım projesi uygulandığında en az 25 yıllık süre boyunca net bugünkü değer olarak 31,8 Milyon TL elde edilmesi hesaplanmıştır. Bununla birlikte tekniğine uygun olarak tesis edilecek olan jeotermal ısıtmalı seralar bölge üreticilerine de örnek bir üretim tesisi olma özelliği taşıyacaktır. Bunun da çarpan etkisi olarak önem arz edeceği değerlendirilmektedir. Tarımsal üretimin diğer alanlarında olduğu gibi jeotermal enerji ile ısıtmalı seralarda yapılacak olan üretimde verimli, kaliteli, amaca uygun bir üretim yapmayı etkileyen unsurların başında iklim, arazi ve diğer ekolojik koşullar ile jeotermal suyun yeterli düzeyde varlığı gelmektedir. Yatırım öncesi bu unsurların konu uzmanları tarafından her yönüyle etüt edilmesi ve buna göre yatırım yapılması kârlı bir üretim için önemli katkı sağlamaktadır.

Sonuç olarak; jeotermal seracılık yatırımının bölgenin iklim ve diğer ekolojik koşulların uygunluğu, teknik bakım işlemlerinin usulüne uygun olarak yerine getirilmesi, yeterli düzeyde jeotermal sıcak suyun varlığı, verim gücü yüksek topraksız üretim ve modern yetiştirme tekniklerinin uygulanacağı, büyük pazarlara yakınlık, iç ve dış ticaret imkanları dikkate alındığında kârlı bir tarımsal üretim alanına yatırım yapılacağı değerlendirilmektedir.

Sera Projesi Fizibilite Raporu Sonuçları 2022

Sera Projesi Fizibilite Raporuna göre sonuçlar aşağıdaki gibidir:

  • Uygulama Yılı: 2022
  • Tesis Alanı 20 Dekar
  • Yatırım Tutarı 8.183.500 TL
  • Yıllık İşletme Giderleri 2.434.688 TL
  • Yıllık İşletme Gelirleri 4.443.120 TL
  • Net Nakit Akışları 42.027.300 TL
  • Fayda Masraf Oranı 1,56
  • Mali Rantabilitesi %21
  • İç Kârlılık Oranı %33,3
  • Yatırım Geri Ödeme Süresi 4 Yıl
  • Net Bugünkü Değer- Gelir 31.863.738 TL‘dir.

Jeotermal sera alanlarına bakıldığında, Ege, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerine yayıldığı görülmektedir. Adıyaman, Afyonkarahisar, Ağrı, Aksaray, Aydın, Denizli, Balıkesir, Eskişehir, İzmir, Kırşehir, Kütahya, Konya, Manisa, Nevşehir, Sakarya, Şanlıurfa, Uşak, Van ve Yozgat illerinde ısıtma sistemi olarak jeotermal enerji kullanılarak topraksız
tarım ile üretim yapılmaktadır. En fazla üretimi yapılan ürün ise domatestir. Jeotermal ısıtmalı seralarda ortalama işletme büyüklüğü yaklaşık 21 dekar civarındadır. Jeotermal seralarda ağırlıklı olarak plastik örtü malzemesi kullanılmaktadır.

Neden Topraksız Tarım?

Neden topraksız sera yatırımı yapmalıyım diyen girişimciler için raporda tüm gerçekler gözler önüne seriliyor. Ülkemiz toprak varlığı ve verimliliği dikkate alındığında seracılık; işsizliği azaltan, birim alandan daha fazla ürün alınmasını sağlayan ve kırsal alanda tarımsal faaliyetleri daha fazla gelir getirici hale getiren, bu yönüyle de kırsaldan ekonomik nedenli göçün hızını düşüren önemli bir üretim alanıdır. Dünya nüfusunun her geçen gün artış gösteriyor olması artık tarım alanlarının da yetmeyeceğini düşündürmeye başlamıştır. Tarım alanlarının daralması ve nüfusun artmasıyla beraber teknolojinin bu alanlarda da değişimlere gittiği, topraksız tarım teknolojilerinin her geçen gün artış gösterdiği görülmektedir. Tarım teknolojileriyle beraber artık toprağa bağımlı kalmadan gerekli üretim yapılabilmekte ve yetiştirilen ürünlerin verimliliğinde büyük artışlar sağlanabilmektedir.

Neden Jeotermal Topraksız Sera?

Topraksız kültürün gerçekleştirildiği modern seralarda yetiştirilecek bitkinin ısıtma, ışıklandırma, havalandırma ve karbondioksit isteklerinin yeterli oranda sağlanmasıyla yıl boyu üretim yapılabilmektedir. Ancak özellikle ısıtma en önemli maliyet unsurunu oluşturmakta ve sınırlayıcı bir etkisi olmaktadır. Sera ısıtmasında enerji kaynağı olarak fosil yakıtların (fueloil, LPG, kömür, doğalgaz, vb.) yanı sıra, yenilenebilir enerji kaynakları (güneş enerjisi, jeotermal enerji, biokütle, vb.) da kullanılmaktadır. Fosil yakıtlar içerisinde kaliteli kömür kullanımı ekonomik olmakta, ancak jeotermal sıcak su kaynaklarının bulunduğu bölgelerde ısıtma maliyeti daha da düşmektedir. Jeotermal enerjinin tarımsal üretim alanlarında kullanılması, bitkinin ihtiyaç duyduğu sıcaklığı sağlama yanında, aşırı sıcak dönemler hariç üretimin kesintiye uğramadan yılın her döneminde yapılabilmesine imkan tanımaktadır. Isıtmanın düzenli yapıldığı seralarda ürün kalitesi dışında hastalık riski de minimize edilmiş olmaktadır.

Jeotermal sera bölgeleri nerede?

Ülkemizde Jeotermal sera alanları daha çok Ege, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yer almaktadır. Seralarda en fazla üretimi yapılan ürün ise domatestir.

JEOTERMAL SERACILIK YATIRIMININ FİZİBİLİTE RAPORU VE MALİ ANALİZİ

Teknolojik seracılık ilk yatırım maliyeleri yüksek olması itibariyle maliyet ve kârlılık analizi büyük öneme sahiptir. Örtü altı üretim konusunda, pazarın talepleri ve m2 ’den elde edilecek ürün esas alındığında seracılık faaliyetlerinin karlılığının yüksek düzeyde olabilmesi için minimum sera alanı 20 dekar olarak alınmıştır. Sera Fizibilite Raporu Örneği üzerinde Orta ve İleri Teknolojiye Sahip Sera Fizibiliteleri 2022 yılında 20 dekar alan için hesaplanmıştır; Sera projesi fizibilite raporuna göre projenin ilk yatırım giderlerine bakalım..

1. Projenin İlk Yatırım Giderleri

Sera projesi fizibilite raporuna göre arazi tesviyesi, beton işleri, sera tesisi malzeme ve ekipmanları, kurulumu, projenin ilk yatırım giderlerini oluşturmaktadır.

Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022
Sera projesi fizibilitesine göre Projenin İlk Yatırım Giderleri tablosu

2.Projenin İşletme Giderleri

Serada sabit yatırım giderleri belirlendikten sonra, serada yapılacak üretimde ortaya çıkan işletme giderlerinin belirlenmesi gereklidir. Sera işletme giderleri içerisinde, akaryakıt, sigorta, ofis kırtasiye, bakım onarım, ambalaj, iletişim giderleri vb. giderler bulunmalıdır.

3. Projenin Üretim Giderleri

Serada üretilecek ürün ve üretim yöntemi belirlendikten sonra yapılacak harcamaların belirlenmesi gereklidir. Üretim giderleri içerisinde fide, gübre, tarımsal ilaç, yetiştirme ortamları, bitki askı ipleri, klipsler, galoş, eldiven, elektrik, su, yakıt, beklenmeyen giderler vb. giderler bulunmalıdır. Isıtma üretim giderlerinin önemli kısmını oluşturmaktadır. Isıtma giderleri seranın donanımına ve serada arzulanan sıcaklık değerlerine bağlı olarak değişmektedir. Seradan beklenen kaliteli yüksek verimin elde edilebilmesi için sıcaklık değerlerinin gece/ gündüz 17/21 o C’de tutulması tavsiye edilmektedir. Bu sıcaklık değerleri bitkinin yetişme dönemine göre de düzenlenebilmektedir. Isıtılan seralarda enerji verimliliğinin artırılabilmesi için mutlaka ısı perdeleri kullanılmalıdır. Çizelgelerde yapılacak fizibilite hesaplamalarında
ortaya çıkan tahmini harcama giderlerinin listesi verilmiştir. Bu harcamalara ek olarak ortaya çıkan harcama olduğunda birim sera alanı için hesaplanarak eklenmelidir. Dekara 2.400 adet domates fidesi dikimi planlanmıştır.

Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022
3. Sera Projesinin Üretim Giderleri Tablosu

4.Yıllara Göre İşletme Gelirleri

Ürün fiyatları yılın dönemlerine bağlı olarak değişkenlik arz etmektedir. Belirtilen nedenle mümkünse seradan elde edilen ürün miktarı ve satış fiyatları üretim periyoduna göre belirlenmelidir.

YıllarFiyatı ( TL/kg)Verim (Kg/Bitki)Toplam Ürün (Kg/20 Da)Gelir (TL)
1-25. Yıl5,516,83807.8404.443.120
Sera projesinin Yıllara Göre İşletme Gelirleri

5. Projenin Net Nakit Akışları

Projenin 8.183.500 TL yatırım giderine karşılık yatırımın 2. Yılında 2.110.832 TL kar elde edileceği aşağıda görülmektedir.

Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022
5.Sera Projesinin Net Nakit Akışları tablosu

6.Projenin Fayda/Masraf Analizi

Projelerin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemlerden birisi fayda masraf oranı yöntemi olup analizin özü, proje süresince sağlanacak toplam faydanın yapılan masraflar ile karşılaştırılmasıdır. Bu çerçevede projenin ekonomik ömründe yapılacak bütün masraflar ile elde edilecek toplam gelirlerin belirlenen belli bir indirgeme oranı ile bugünkü değer toplamları hesaplanır. Faydaların masraflara bölünmesi ile elde edilen fayda/masraf oranına göre değerlendirme yapılır. Hesaplanan oranın bire eşit olması fayda ile masrafların tam karşılandığını gösterir ve oranın birden büyüklüğü yapılan masrafların üzerinde bir faydaya ulaşıldığı şeklinde değerlendirilir

Projenin gider ve gelirlerinin bugünkü değerlere indirgenmesinde %2 faiz oranı kullanılarak fayda/masraf analizi yapılmıştır. Fayda/masraf oranının 1’den büyük olması yapılan masraflardan daha fazla gelir elde edildiği, 1’den küçük olması ise elde edilen gelirlerin yapılan masrafları karşılamadığı şeklinde yorumlanır. Fayda/masraf oranının 1’e eşit olması durumunda yatırılan sermayenin maliyetinin ancak karşılandığı şeklinde yorumlanmaktadır. Yapılan hesaplamalarda projenin fayda/masraf oranı 1,56>1 şeklinde bulunmuş olup yapılan masrafların aynı oranından biraz fazla bir fayda sağlandığı ve projenin kârlı olduğu değerlendirilmiştir.

Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022
6.Sera Projesinin Fayda/Masraf Analizi tablosu

7.Projenin Net Bugünkü Değeri

Net bugünkü değer yönteminde, yatırımın her yıl sağlayacağı nakit girişleri, belirli bir iskonto oranı üzerinden
indirgenerek toplanır. Yatırım için yapılacak harcamaların da belirli bir iskonto haddi üzerinden şimdiki değeri
bulunur. Başka bir deyişle gelecekteki net nakit akışları, bileşik faiz formülü ile günümüz değerlerine indirgenir.
Tüm projeler açısından elde edilen değerlerin karşılaştırılması yapılabilir.

Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022
Sera Projesinin Net Bugünkü Değeri tablosu

Projenin karlılığını ortaya koymak üzere, projenin gelir ve giderlerinin bugünkü değerlere indirgenmesi
için %2’lik faiz oranı belirlenmiş ve bu çerçevede hesaplamalar yapılmıştır. Buna göre, projenin 25 yıllık nakit akışları tablosunda verilmiş ve bu süre sonunda projeden elde edilecek kârın bugünkü değerle 31.863.738 TL olacağı hesaplanmıştır.

8. Sera Projesinin İç Kârlılık Oranı

Yatırıma karar verilmesinde kullanılan analiz yöntemlerinden birisi de iç kârlılık yöntemi olup bu oran projenin ekonomik ömrü süresince sağlayacağı net nakit akışlarının bugünkü değerini sıfırlayan oran olarak ifade edilir.
Yapılan hesaplamalarda projenin iç kârlılık oranı %33,3 olarak hesaplanmış olup enflasyon ve sermaye maliyetleri dikkate alındığında projenin uygulanması ile jeotermal seracılık yatırımının ekonomik yönden kârlı olduğu ve enflasyon ve sermaye maliyetinin üzerinde kâr elde edilebileceği söylenebilir.

9. Sera Projesinin Mali Rantabilitesi

Yatırımın kârlılığı hakkında fikir veren yöntemlerden birisi de mali rantabilitenin hesaplanmasıdır. Bu hesaplamalarda yatırılan sermayenin değer kaybının dikkate alınmamış olması bir dezavantaj olarak kabul edilebilir. Genel olarak mali rantabilite, ortalama verim yıllarında, bir yıl içerisinde oluşan net kârın ilk yatırım yılındaki maliyetlere oranlanmasıyla hesaplanır. Yapılan hesaplama ile mali rantabilite %21 oranında hesaplanmış olup yatırımın kârlı bir yatırım olacağı
değerlendirilmiştir.

Sera ısıtması için jeotermal enerjinin avantajları:

  • Düşük sıcaklıktaki akışkanın seracılıkta kullanılabilmesi (40-45 °C),
  • Seraların, yılın soğuk günlerinde ısıtmaya ihtiyaç duyması,
  • Jeotermal enerjinin diğer yakıt türlerine göre avantajlı ve yerel kaynak olması,
  • Tedbir alındığında çevreci ve yenilenebilir olması,
  • Isıtma masrafları üreticileri ilkbahar ve sonbahar yetiştiriciliğine yöneltmekte, bu durum geçiş dönemlerinde ürün arzının az olması nedeniyle fiyatların aşırı yükselmesine yol açmaktadır.
  • Jeotermal kaynağın özellikle seracılıkta kullanılması ile;
  • Üretim maliyetleri düşük, güvenilir ve izlenebilir,
  • Rekabet şansı ve marka değeri yüksek,
  • Modern ve planlı üretimin yapılacağı
  • Organize Sera Bölgelerinin kurulması öngörülmektedir.

SONUÇ ve DEĞERLENDİRME

Bu çalışmada, jeotermal ısıtmalı yüksek teknolojiye sahip sera yatırımlarının ekonomik açıdan kârlı olup olmadığını belirlemeye yönelik bir analiz yapılmıştır. Bu analizler neticesinde jeotermal sera kuracak yatırımcılar için örnek bir çalışma ve proje uygulama süreçlerini ortaya koyarak yatırım hakkında öngörüler ortaya konmaya çalışılmıştır. Böylece yatırımcıların yapılacak benzer bir yatırımda tesisin öz sermaye ihtiyacı, varsa kredi ihtiyacı finansman ihtiyacı, pazar
olanakları, teknolojik ihtiyaçlar hakkında bilgi edinebilmelerine imkân sağlanacaktır.

Sera Projesi Fizibilite Raporu 2022 SONUÇLARI

Yatırımı yapılacak jeotermal seranın ekonomik ömrü boyunca kârlı olup olmadığının ortaya konması amacıyla yapılacak fizibilite çalışmalarının sonucunda Sera Fizibilite Raporu Örneğinde;

  • Ortalama işletme sermayesi ihtiyacının yıllık 2.434.688 TL ve toplam işletme giderlerinin ise 60.867.200 TL olacağı hesaplanmıştır.
  • Sera projesinin masraflarını karşılayıp kâra geçtiği dönem 4. yıldır.
  • Projenin iç karlılık oranı %33,3 olarak, mali rantabilitesi %21 olarak hesaplanmıştır.
  • Projenin net bugünkü gelir toplamının 31.863.738 TL olarak gerçekleşmesi öngörülmektedir.
  • Jeotermal sera yatırımının yapılacağı bölgede iklim ve diğer ekolojik koşulların uygunluğu, teknik bakım işlemlerinin usulüne uygun olarak yerine getirilmesi, jeotermal suyun varlığı ve sürdürülebilirliği, büyük pazarlara yakınlık, iç ve dış ticaret imkanları projenin başarısını yakından etkileyecek unsurlar olarak sıralanabilir.
  • Yapılan fizibilite hesaplamaları için sera firmalarından sağlanan bilgiler çerçevesinde 20 dekar büyüklüğündeki ileri teknoloji seralarının maliyetinin 50–55 $/ m2 olabileceği öngörülmüştür.

Yapılan değerlendirmeler sonucunda kurulacak sera tesislerinin geri dönüşümünün en fazla 4 yılda olabileceği belirlenmiştir.

Jeotermal Seracılık ile İlgili Mevzuat

Türkiye’de jeotermal kaynaklarının etkin bir şekilde aranması, araştırılması, geliştirilmesi, üretilmesi, korunması, bu kaynaklar üzerinde hak sahibi olunması ve hakların devredilmesi, çevre ile uyumlu olarak ekonomik şekilde değerlendirilmesi ve terk edilmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemek amacıyla, 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu 13.6.2007 tarih ve 26551 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak, geçici 5’inci maddesi hariç, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5686 sayılı Kanun ile jeotermal kaynak; “jeolojik yapıya bağlı olarak yerkabuğu ısısının etkisiyle sıcaklığı sürekli olarak bölgesel atmosferik yıllık ortalama sıcaklığın üzerinde olan, çevresindeki sulara göre daha fazla miktarda erimiş madde ve gaz içerebilen, doğal olarak çıkan veya çıkarılan su, buhar ve gazlar ile yeraltına insan düzenlemeleri vasıtasıyla gönderilerek yerkabuğu veya kızgın kuru kayaların ısısı ile ısıtılarak
su, buhar ve gazların elde edildiği yerler” olarak tanımlanmaktadır. 5686 sayılı Kanun, belirlenmiş veya belirlenecek
jeotermal ve doğal mineralli su kaynakları ile jeotermal kökenli gazların arama ve işletme dönemlerinde, kaynaklar üzerinde hak sahibi olunması, devredilmesi, terk edilmesi, kaynak kullanımının ihale edilmesi, sona erdirilmesi, denetlenmesi, kaynak ve kaynağın korunması ile ilgili usul ve esaslar ile yaptırımları kapsamaktadır. Kanunun 10’uncu maddesinin 1’inci fıkrasının (e) bendi; “akışkanın doğrudan ve/veya dolaylı kullanıldığı tesislerin gayrisafi hasılatının %1’i tutarında idare payı, her yıl Haziran ayı sonuna kadar idareye ödenir. Tahsil edilen tutarın beşte biri, idare tarafından, kaynağın bulunduğu belediye veya köy tüzel kişiliğine bir ay içerisinde ödenir” hükmünü içermektedir. Gayrisafi hasıla ise işletmenin toplam yıllık cirosu olup, işletmelere ait tahakkuk eden her türlü mal ve hizmet satış bedelleri, faizler ile yapılan kiralamaların dâhil olduğu miktarı ifade etmektedir. Bu düzenleme, jeotermal seralar dâhil, jeotermal kaynağı kullanan tüm tesisler için önemli bir maliyet oluşturmaktadır. Kanunun 14’üncü maddesi kaynak rezervuarının korunmasını düzenlemekte olup, “bu Kanuna tâbi faaliyetlerde kaynağı oluşturan jeotermal sistemin korunması, kaynağın israf edilmemesi ve çevrenin korunması esas olup işletme faaliyeti öncesinde kaynağın koruma alanları etüdünün ruhsat sahibi tarafından yaptırılması zorunludur. Ruhsat sahibi, kullanım sonrası açığa çıkacak akışkanı çevre limitlerini dikkate alarak deşarj edebilir. Ancak, akışkan içeriği çevre limitlerine uygun değil ise reenjekte etmekle yükümlüdür. Akışkanın fiziksel ve kimyasal özellikleri nedeniyle reenjeksiyonun gerçekleşmediğinin MTA tarafından
onaylanması halinde, çevre kirlenmesini önleyecek tedbirler alınarak deşarj yapılır. Entegre jeotermal kaynak kullanım alanı dışındaki müstakil kaplıca ve doğal mineralli su işletmelerinde reenjeksiyon ve enjeksiyon şartı aranmayabilir” hükümleri bulunmaktadır.

5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununun uygulanması ile ilgili usul ve esasları düzenlemek üzere 11.12.2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazete ’de Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Yönetmelikle, jeotermal kaynakların konut, iş yeri, balıkçılık, sera, kaplıca, termal kür merkezi gibi, ısıtma ve diğer amaçlı doğrudan kullanıldığı alanlar ve/veya dolaylı olarak yararlanıldığı elektrik enerjisi üretimi, kuru buz, mineral tuz eldesi, kurutma, soğutma gibi kullanım alanlarının olduğu anlaşılmaktadır.
Anılan yönetmelikte seracılığa ilişkin özel bir hüküm bulunmamakla birlikte, 26’ncı maddesinin 4 üncü fıkrasında “entegre kullanıma uygun jeotermal akışkan işletme ruhsatına sahip, gerçek veya tüzel kişiler reenjeksiyon şartlarının müsaade ettiği aralıktaki sıcaklık ve debideki kendi ihtiyacından fazla jeotermal akışkanı özellikle sera ve organik tarım yapma amacında bulunan müteşebbislerin teşvik edilmesi bakımından kiralanması esastır” şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Bunun yanında bahse konu yönetmeliğin 25’inci maddesinin 1 inci bendinin (a) fıkrasının 4 üncü fıkrasında “enerji üretimi ve ısıtma uygulamalarına uygun jeotermal akışkanlar hariç, diğer akışkanların bulunduğu alanlarda akışkan öncelikli olarak sağlık ve termal turizm amaçlı kullanılır” hükmü yer almaktadır. Ülkemizdeki mevcut jeotermal kapasiteye rağmen, kullanımın yeterli düzeyde olmaması nedeniyle, jeotermal seracılık teşvik edilerek desteklenmektedir.

Buna ilişkin Mevzuat aşağıda verilmiştir;

  • Seracılık Organize İhtisas Bölgelerinin kurulumuna yönelik çalışmalar, Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri kapsamında, Bakanlığımızca yürütülmektedir.
  • Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan 324 ve 335 sıra sayılı Milli Emlak Tebliğleri uyarınca teknolojik ve jeotermal sera yatırımı yapacak müteşebbislere; belirli kriterler çerçevesinde hazineye ait taşınmazların kullanma izni veya irtifak hakkı tesis edilebilmektedir.
  • Mera Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde; “Jeotermal kaynaklı teknolojik seralar için ihtiyaç duyulan yerlerin tahsis amacı değişikliği taleplerinde istenecek bilgi ve belgeler ile tahsis amacı değişikliği yapılabilmektedir.
  • Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar çerçevesinde, seracılık yatırımlarında bölgelere göre değişen oranlarda teşvikler sağlanmaktadır.
  • T.C. Ziraat Bankası A.Ş ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Düşük Faizli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılması Tarıma Dayalı Yatırımlarının Desteklenmesi kapsamında sera yatırımları %50 hibe destekleri veriler halinde bilgisayara işlenmekte ve uygun yerlere yerleştirilen algılayıcılarla bu koşulların durumu değerlendirilmektedir. Ortamdaki değişikliklere göre sistemler devreye girmekte ve mümkün olan en kısa sürede bitkinin istediği optimum ortamın yeniden oluşması sağlanmaktadır.

Bu doğrultuda kurulması öngörülen seranın teknik özellikleri şu şekildedir:

  • Tek tepe havalandırma gotik çatı
  • Üst çatı kısmı PE (IR ve UV katkılı) naylon,
  • Yan kısımlar ise polikarbon kaplama
  • Otomasyon sistemi (Isıtma, sulama, gübreleme ve perde sistemleri sisteme dâhildir.)

JEOTERMAL SERALARIN KURULUMUNDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Örtü altı üretim konusunda, pazarın talepleri ve m2 den elde edilecek ürün esas alındığında seracılık faaliyetlerinin karlılığının yüksek düzeyde olabilmesi için minimum sera alanının 20.000 m2 olması gerekmektedir. Özellikle topraksız tarım uygulaması ile örtü altı bitki yetiştiriciliğinde bitkinin istediği optimum ortam ve bu ortamın sürekliliğinin sağlanması sadece bilgisayar kontrollü seralarda mümkün olmaktadır. Sera ortamında ve bitkinin içinde yetiştirildiği topraksız kültür ortamında, bitkinin istediği en uygun koşullar veriler halinde bilgisayara işlenmekte ve uygun yerlere yerleştirilen algılayıcılarla bu koşulların durumu değerlendirilmektedir. Ortamdaki değişikliklere göre sistemler devreye girmekte ve mümkün olan en kısa sürede bitkinin istediği optimum ortamın yeniden oluşması sağlanmaktadır. Bu doğrultuda kurulması öngörülen seranın teknik özellikleri şu şekildedir:

  • Tek tepe havalandırma gotik çatı
  • Üst çatı kısmı PE (IR ve UV katkılı) naylon,
  • Yan kısımlar ise polikarbon kaplama
  • Otomasyon sistemi (Isıtma, sulama, gübreleme ve perde sistemleri sisteme dâhildir.)

Örnek Bir Sera Modeli Teknik Özellikleri Aşağıda Verilmiştir.

Arazi Tesviyesi;

Sera kurulacak olan arazide akıntı yönüne göre her 100 mt mesafede 80 cm eğim verilecektir. Bu değer
komple arazi yapısına göre tek yön güney veya kuzey güney doğrultuda ortadan iki yöne 8/1000 eğimli arazi oluşturulmalıdır. Zemin 1.2 m derinliğe kadar taş ve kayadan arındırılmalıdır.

Ankraj Çukuru ve Betonları;

60 cm çapında ve 120 cm derinliğinde ankraj çukurları hazırlanacaktır. 1200 cm uzunluğundaki çelik ankraj kutu profilleri terazisinde ankraj çukurlarına yerleştirilir. Ölçüm aletleri kullanarak düzgün yerleştirilir, inşaat demirleri ile desteklenir ve çukur betonla doldurulur.

Çevre Temel ve Yan Perde Betonu;

Temel grov betonu 50×20 ebatlarında arazinin meyilini koruyacak şekilde sera çevresine verilen ölçülere göre yapılır. Bu beton içerisine 6 mm hasır donatı konularak betonun mukavemeti arttırılır. Tüm sera çevresine bu şekilde yapılır.

Makaslar;

Makas tasarımı, diğer makas sistemlerinden farklı, rijit, yük dağılımı dengeli ve güçlüdür. Bu kapsamda, yükler alt başlıkta 5 eşit bölüme ayrılmış ve 10 adet örgü malzemesi kullanılarak yükler sisteme eşit ve dengeli dağıtılmıştır. Genelde bazı makaslarda 4, bazılarında 6 bazılarında en fazla 8 eleman kullanılmaktadır. Makasın en önemli statik özelliklerinden biride bağlantılar düğüm noktalarında birleşmekte ve yükler daha doğru dengelenmekte ve sönümlenmektedir.

Gotik tip seralar daha fazla gün ışığı almaktadır. Yoğunlaşmadan doğan su damlacıklarının 27° açı ile yoğunlaşma oluklarına tahliyesini sağlamaktadır. Gotik tip, seraya klasik tipe göre daha geniş iç hava hacmi sağlar.

Çelik Konstrüksiyon Elemanları;

Oval yay borusu, kolonlar, kolon oluk makas bağlantıları, vida ve cıvatalar, klipslerden oluşmaktadır. Bunların teknik detayların tercih edilen seraların özelliklerine göre değişmektedir.

Havalandırma Sistemi;

Havalandırma sistemi her tünelde çift olacak şekilde konumlandırılmıştır. Havalandırmalar otomasyon ile kontrol edilecektir. Havalandırmaya sinek tülleri monte edilecektir. Sırtta bulunan motorlu havalandırma 2×250 şeklindedir ve ortalama olarak yer yüzeyinin %40’nı kaplar. Kelebek havalandırma 2.5×2 m ebadında ve açılma mesafesi de 1.5m’dir. Havalandırma 1.6 m uzunluğunda 2.5 mm kalınlığında dişli çubuklar tarafından ve pinyonlar tarafından yönlendirilir.
Havalandırma sistemi sayesinde çatı üzerini süpüren, içerideki ve dışarıdaki akıma yardım eden bir hava akımı oluşturur. Bu süpürme etkisi başarılı bir şekilde nem almaya izin verir. Havalandırma yüksek açılımı elde bulunan hava değerinden daha iyi bir hava akımı oluşturmasına olanak sağlar. Yağmur ve rüzgâr zamanında bileşik yapısı yüzünden açık tutmak mümkündür.

Sera Çatı Örtüsü ve Yan Kaplama;

Çatı kaplama 200 mikron UV filtreli, AR+IR+EVA+KD+AF+AM karışımlı özel plastik (LDPE) Yan kaplama; sera yan kaplaması ve arabilmeler olarak UV katkılı polikarbon levhaları kullanılmaktadır. Polikarbon levhaları galvaniz profiller ile sabitlenmekte ve galvaniz sandviç ve baskı çıtaları ile rüzgâra karşı mukavemet kazanmaktadır. Polikarbon Anti-fog,
IR, Anti virüs gibi katkıları da içermektedir. Darbe dayanımı camdan 80 kat daha iyidir. Hafif ama kırılgan değildir.

Yan duvarların özellikleri genellikle, polikarbon, 8 mm çift cidarlı ve ortalama 1.450 gr/m2 ağırlığa sahiptir.

Sinek Tülü:

40 mesh olup her pencerede ve havalandırmada kullanılmaktadır. Tuta Absoluta, Domates Güvesi (Kelebek), Yeşil Kurt, Prodenya, Beyaz Sinek, Galeri Sinek, Kırmızı Örümcek, Thrips erginleri sera içine giremez. Mükemmel hava geçirgenliği vardır. Bombus arılarının da sera dışına çıkmasını engeller ayrıca arı tülüne gerek yoktur. Biyolojik mücadelede ullanılan parazit ve predatörlerin sera dışına çıkışını önler.

Isı Perdesi Sistemi:

Bu perdeler yaz boyunca serinleme ve gölgeleme amaçlı kullanılırken kış boyunca da enerji tasarrufu sağlamaktadır. Bu malzemenin kullanımı üretim koşullarını iyileştirirken, diğer yandan, daha kaliteli ve yüksek ürün hasadı ile aynı zamanda dikkate değer bir şekilde yakıt tasarrufu sağlamaktadır.

Bitki Askı Telleri:

Tünel alınlarında, ön ve arka cepheleri boyunca 12mm’lik galvanizli halatlardan her kolona 4,5m yükseklikte montaj yapılır. Her iç kolona sera eni yönünde 6mm galvanizli halat bağlanır. Bu halatlar makaslara bağlanan 3 adet galvanizli zincire asılarak desteklenir. Bu halatların üzerinden her tünelde 6 sıra olmak üzere 4mm galvanizli halat çekilerek bitki asma sistemimiz tamamlanır.

Bitki Yetiştirme Yatakları (Askılı Sistem):

Kurulacak seralarda hidroponik (topraksız) tarım uygulaması yapılacaktır. Askılı bitki yetiştirme yatakları (katırlar)
üzerinde cocopet (Hindistan cevizi lifi) veya rockwool (taşyünü) yetiştirme torbaları (growbag) kullanılmaktadır. Yetiştirme yatakları bir taraftan boyalı olup galvaniz 0,6mm sacdan imal edilmektedir. Bant açılımı ise 60 cm’dir. Sistem seranın konstrüksiyon makaslarına asılmış vaziyettedir. Bu şekilde yapılacak tasarımla; drenajın düzgün çalışmasını, hem de katır altı hava sirkülasyonunun sorunsuz çalışması açısından birçok sıkıntıyı çözmektedir.

Bitki Yetiştirme Ortamı:

Yetiştirme ortamı için topraksız üretim amaçlı hazırlanan hindistan cevizi kabuğu (cocopeat) slabları kullanılmaktadır. Cocopeat slabları tamamen ekolojik ve organik bir yetiştirme ortamıdır. Hammadde olarak özel plantasyonlarda yetişmiş hindistan cevizlerinin inceltilmiş kabukları kullanılmaktadır. Slablar OMRI ve IECA sertifikalı olmalıdır.,

Cocopeat Kullanım Avantajları:

  • Tamamen ekolojik yetiştirme ortamı barındırmaktadır
  • Hiçbir katkı malzeme içermemektedir
  • Yüksek su tutma kapasitesine sahiptir.
  • Tohum ve bitkilerin hızlı gelişmesini sağlamaktadır
  • Daha yoğun köklendirmeyi sağlamaktadır
  • Gelişim ve üretim kontrolü sağlamaktadır
  • EC pH kontrollerini sağlamaktadır
  • Yüksek verimlilik sağlamaktadır
  • Üretici zirai danışmanlık desteği mevcuttur.

Sulama Sistemleri:

Seranın sulama sisteminde kullanılmak üzere ani ve yedek kullanım için su siloları yapılmaktadır. Yapılan su siloları üretimin 1 günlük su ihtiyacını karşılayacak kapasitede yapılmaktadır.

Drip Sulama Sistemi:

Sulama ve gübreleme kontrol odasından Ø90/10 ve Ø 75/10 PVC ana hat toprak altından 70cm den sera içi yürüme yolu sonuna kadar gelir. Yürüme yolunun kuzeyinde 4, güneyinde 4 olmak şartı ile toplam 8 adet 3’’ selenoid vana grupları oluşturulur. Her vana grubunda 3’’ hat üstü mech filtre ve by pass vanalar ve manometre kullanılır. Vana gruplarından sonra driper hatlarının bağlanacağı tali hatlar Ø63/6PE kangal borular olur. Driper hatları kangal borudan priz kolyeler ile çıkış alınır. Driper hatları Ø20PE 3 katmanlı beyaz boru olacaktır. Her slab’a 4 adet (2lt/h düğme damlatıcı, 70cm spagetti boru ve ok damlatıcı) drip kullanılır. Sulama Gübreleme Otomasyonu Sulama gübreleme otomasyon sistemi ünite ve sistemden oluşmaktadır. Sulama ünitesi, sulama odasına EC-PH kontrollü, PC bağlantılı, 8’i ana panoda olmak üzere 8 sektör sulama vana kontrollü, tam otomatik gübreleme sulama makinesi en çok kullanılan sistemdir.

Makineler uzaktan internet veya akıllı telefon üzerinden kontrol edilebilmektedir. Drenaj kontrolü, filtre temizleme kontrolü, ekstra sensör imkânı (katır ağırlı, güneş aktivitesi, gider kontrolü vb.) otomasyon sisteminden takip edilmektedir. Sera ihtiyacına göre otomasyon genişletilebilmektedir.

Isıtma Sistemi:

İç ısıtma sistemlerinde dağıtım kollektörleri, ana dağıtım boruları, alt taban sistemi, gutter altı ısıtma, oluk altı ısıtma sistemleri seraların yapıldığı bölgeye göre değişiklik göstermektedir. Alt taban sisteminde her tünelde 12 sıra alt taban
ısıtma boruları yerleştirilir. 51 mm borular özel spot ayakları üstünde yer alır. Borular aynı zamanda kültürel işlem ve hasat arabaları için ray olarak kullanılmaktadır. Topraksız üretimin yapıldığı modern seralarda borulu ısıtmaya ek olarak bitki sıra aralarındaki sıcaklık ve nemin denetimi için vejetasyon ısıtması yapılmalıdır (Şekil 12). Vejetasyon ısıtması yardımıyla bitki sıra aralarındaki yüksek nemin kontrolü mümkündür.

Yaş sebze ve meyvecilik yapılabilecek teknolojik sera özellikli model bir seraya ilişkin bilgiler;

Yetiştirilen ÜrünDomates
Sera Kapalı Alan Büyüklüğü20.000 m2
Yıllık Tam Kapasite Üretim Miktarı 800 ton
Örtü MalzemesiYan duvarlar polikarbon, çatı örtüsü
polietilen
İskelet Tipi Gotik Tipi
Tepe Yüksekliği7,50 m
Oluk Altı Yükseklik 5,00 m
Makas Genişliği9,60 m
İç Kolon Aralığı5,00 m
Yan Kolon Aralığı 2,50 m
Makas Aralığı 2,50 m
Maksimun Rüzgar Hızı 120 km/saat
Maksimun Bitki Yükü 39 kg/ m2
Kar Yükü27 kg/ m2
Konstrüksiyon Malzemesi Sıcak daldırma galvaniz kaplama çelik

Seralardan kaliteli yüksek verimin elde edilebilmesi için bitkiler için gerekli olan sıcaklık, nem, ışık ve CO2 gibi gelişim etmenlerinin optimum düzeyde tutulması zorunludur. Seralarda yetiştirilen bitki türlerinin büyük çoğunluğu sıcak mevsim bitkileridir. Serada yetiştirilen bitkilerin iklim istekleri aşağıdaki gibi özetlenebilir.

Serada yetiştirilen bitkiler ortalama 17o C-27oC’ye adapte olmuşlardır. Güneş radyasyonu sonucu ortaya çıkan sera etkisi dikkate alındığında, günlük ortalama sıcaklık değerlerinin 12o C 22o C arasında olması durumunda seralarda
ısıtmaya gerek yoktur.

  • Günlük ortalama sıcaklığın 12o C’nin altına düşmesi durumunda, seralar özellikle gece saatlerinde ısıtılmalıdırlar.
  • Günlük ortalama sıcaklık değeri 22o C’nin üzerine çıktığında, seralarda ek soğutma önlemlerinin alınması zorunludur. Aksi takdirde serada bitki büyümesi duracaktır.
  • Günlük ortalama sıcaklığın 12o C-22o C arasında bulunması durumunda, seralarda iklimlendirme için doğal havalandırma yeterli olmaktadır. İyi bir bitki gelişimi için gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkı 5o C-7o C arasında olmalıdır.
  • Dış sıcaklığın 27o C’nin üstüne çıkması durumunda, seralarda evaporatif soğutma sistemlerinin (Pad&Fan) kurulması zorunludur. Bitkiler için mutlak maksimum sıcaklık 35o C-40oC’nin üstüne çıkmamalıdır.
  • Yılın üç ayında (Kasım, Aralık, Ocak) toplam gün uzunluğu değeri 500-550 saat arasında olmalıdır.
  • Günlük toplam radyasyon değeri ise 2300 Wh.m-2.gün-1 olmalıdır. Bitki büyümesi için toplam güneş radyasyonunun alt sınırı 1000 Wh.m-2.gün-1’dür (Krug 1991). Bu koşullarda serada üretim için ek aydınlatmaya ihtiyaç vardır.
  • Minimum toprak sıcaklığı 15o C olmalıdır.
  • Hava neminin %70-%90 arasında olması güvenilir aralık olarak kabul edilmektedir.

Seralarda verim sera donanımına ve serada bitkinin arzuladığı iklim koşullarının sağlanmasına bağlı olarak değişmektedir. Üretim periyodunun tüm yıla dağıldığı soğuk bölgelerde jeotermal kaynaklarla ısıtılan ve CO2 gübrelemesinin yapıldığı seralardan 50-60 kg/ m2 salkım domates verimi elde edilmektedir. Akdeniz bölgesindeki düzenli olarak ısıtılan seralarda salkım domates fidelerinin dikimi ağustos ayının son haftasında yapılmaktadır. İlk hasat Kasım ayının ikinci haftasında başlamakta, en yüksek verime mayıs ayında ulaşılmaktadır. Bu döneme kadar elde edilen
ürünün %80’i birinci, %20’si ise ikinci kalitedir. Hava sıcaklıklarının yükseldiği Haziran ve Temmuz ayında ikinci kalite ürün miktarı artmaktadır.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

error: Content is protected !!